طرحواره ایثار یکی از الگوهای ذهنی و هیجانی است که باعث میشود فرد نیازها، خواستهها و آرامش دیگران را بیش از حد به نیازهای خودش ترجیح دهد. افرادی که درگیر این طرحواره هستند، معمولاً کمک کردن را وظیفه همیشگی خود میدانند و اگر به دیگران «نه» بگویند، احساس گناه یا اضطراب میکنند.
آیا شما هم جزو آن دسته از افرادی هستید که همیشه آماده کمک به دیگرانند، حتی اگر به قیمت نادیده گرفتن نیازها و خواستههای خودتان تمام شود؟ آیا احساس میکنید مسئولیت شادی و رفاه اطرافیانتان بر دوش شماست؟ اگر پاسخ شما مثبت است، ممکن است با طرحواره ایثار (Self-Sacrifice Schema) درگیر باشید. در دنیای امروز که مباحث روانشناسی رشد فردی و سلامت روان بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته، درک این طرحواره و تفاوت آن با ایثارگری سالم، برای داشتن یک زندگی متعادل و رضایتبخش ضروری است. این مقاله به شما کمک میکند تا با ریشهها، علائم، و راهکارهای غلبه بر طرحواره ایثار آشنا شوید.
طرحواره ایثار یعنی انقدر فدای بقیه میشی که خودت یادت میره و تهش هم خسته و دلخور میشی!
طرحواره ایثار چیست؟
طرحواره ایثار یکی از ۱۸ طرحواره ناسازگار اولیه است که توسط جفری یانگ، بنیانگذار طرحوارهدرمانی، مطرح شد. این طرحواره به الگوی رفتاری و فکری پایدار و فراگیری اشاره دارد که در آن فرد، نیازها و خواستههای دیگران را بر نیازها و خواستههای خود مقدم میشمارد. فرد دارای طرحواره ایثار معتقد است که باید دائماً به دیگران کمک کند، از خود گذشتگی نشان دهد، و از دیگران حمایت کند، حتی اگر این کار به ضرر خودش باشد و او را خسته کند.
این خودگذشتگی معمولاً با احساس اجبار، گناه، یا ترس از طرد شدن همراه است. فرد ممکن است حس کند اگر به دیگران کمک نکند، از جانب آنها مورد انتقاد قرار میگیرد، تنها میماند، یا خودخواه به نظر میرسد. این طرحواره اغلب ریشه در تجربیات دوران کودکی دارد، جایی که کودک یاد گرفته است برای دریافت عشق، توجه، یا تأیید، باید نیازهای دیگران را برآورده کند.
اگر احساس میکنید که نیاز به حمایت در این زمینه دارید، مشاوره خانواده میتواند به شما در مدیریت بهتر این احساسات و پیدا کردن راهحلهای مناسب کمک کند.
